Quay lại

Hướng dẫn các công thức tính điện trở để làm bài tập vật lý

Tác giả: Phạm Thu Phương Saturday , 27/03/21

Trong những thời điểm gần thi học kỳ như này, từ khóa “các công thức tính điện trở” đang được tìm kiếm rất nhiều bởi các bạn học sinh. Một số kiến thức quan trọng trên trường đôi khi hơi phức tạp và đòi hỏi các bạn phải về tự ôn tập lại. Đừng lo lắng nếu bạn chưa hiểu bài, hãy đọc ngay bài viết dưới đây của timviec365.vn để làm chủ bộ môn vật lý nhé!

1. Những khái niệm liên quan đến các công thức tính điện trở

Để có thể làm tốt những bài tập Vật lý trong các giờ kiểm tra, các bạn cần có am hiểu sâu về từng lĩnh vực trong các bài giảng. Chính vì thế, trước khi nói về các công thức tính điện trở, hãy nói sâu xa hơn về cách vận hành của dòng điện cũng như khái niệm của trở kháng.

1.1. Dòng điện hoạt động thế nào?

Theo kiến thức căn bản thì dòng điện chạy trong vật liệu bao gồm chuyển động của các electron (hạt mang điện hay còn gọi là điện tử) theo một chiều hướng. Trong mỗi vật liệu lại có các điện tử tự do chuyển động ngẫu nhiên theo cấu trúc của nó.

Dòng điện hoạt động thế nào?

Trong khi những chuyển động này diễn ra ngẫu nhiên thì không xuất hiện dòng điện, do số lượng hạt chuyển động đi ngược chiều bằng nhau. Lúc này, nếu một thế năng tác động lên chúng theo một hướng cụ thể thì dòng điện mới xuất hiện và chạy qua vật liệu.

1.2. Định nghĩa của trở kháng

Trở kháng là lực gây nên cản trở dòng chảy electron trong vật liệu dẫn điện, ngược lại với tác dụng của dây dẫn điện. Công suất tiêu thụ, hay còn gọi là tốc độ dòng điện trong sự kết nối giữa hai thiết bị đầu cuối là sự tích hợp của hai yếu tố này.

Trong trường hợp đặt hai vật dẫn khác nhau trong cùng một đoạn mạch thì cường độ dòng điện chạy qua mỗi vật có thể khác nhau. Để lý giải cho hiện tượng về điện trong Vật lý này:

- Đầu tiên chính là sự dễ dàng mà các hạt electron (điện tử hay còn gọi là hạt tích điện) có thể luân chuyển trong cấu trúc của vật liệu. Nếu các điện tử có mối liên kết chặt chẽ với mạng tinh thể, sẽ rất khó khăn để kéo chúng tự do, qua đó có thể kéo sự di chuyển của các điện tử theo một chiều hướng cụ thể. 

- Một yếu tố khác tác động đến điện trở của một vật liệu chính là chiều dài của nó. Độ dài của vật càng ngắn thì sức cản trở dòng điện tổng thể càng thấp.

- Thêm một yếu tố nữa liên quan chính là diện tích mặt cắt ngang của vật. Diện tích này càng rộng thì điện trở càng thấp vì có nhiều diện tích mà dòng điện có thể thoải mái di chuyển.

Trở kháng là gì?

Trong hầu hết các tình huống, dây dẫn được yêu cầu mang dòng điện với điện trở nhỏ nhất có thể, để công suất điện được tối ưu nhất. So sánh giữa các chất liệu, đồng được sử dụng rộng rãi vì dòng điện chạy dễ dàng và mạnh mẽ trong cấu trúc của nó. Tuy nhiên, vật liệu, dây dẫn cũng cần được thiết kế một cách hợp lý để tạo ra sự an toàn, tránh quá tải, cháy nổ. 

Trong một số trường hợp, nếu dòng điện quá lớn, để kiểm soát cần phải tạo các phần tử chống lại dòng điện. Những vật này chính là điện trở và chúng phải được làm từ các vật liệu không dẫn điện. 

2. Định nghĩa của điện trở và các công thức tính điện trở

Tiếp theo, chúng tay hãy cùng đi thẳng vào vấn đề mà các bạn đang vướng mắc chính là điện trở, cũng như các công thức tính điện trở để phục vụ cho việc làm bài tập Vật lý.

Khái niệm của điện trở

2.1. Khái niệm về điện trở và định luật Ohm

Điện trở (Resistor), ký hiệu trong vật lý là chữ R, là một linh kiện điện tử có tác dụng ngăn cản cường độ của dòng điện. Để đo lường sự cản trở này, Georg Ohm là nhà vật lý học người Đức đã tạo ra định luật Ohm, và đây là nghiên cứu đã khai sáng cho ngành điện toàn thế giới.

Định luật Ohm

Các bạn học sinh chắc hẳn không còn quá xa lạ với lý thuyết này trên trường phải không? Nội dung của định luật Ohm chính là cường độ dòng điện đi qua 2 đầu của vật dẫn điện luôn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế giữa 2 điểm đó. Với vật dẫn điện có chỉ số điện trở R là một hằng số, có công thức sau: I = V/R. Trong đó, I là cường độ dòng điện có đơn vị là Ampe (A), còn V là hiệu điện thế với đơn vị là Vôn (V), và R có đơn vị là Ohm (Ω). 

Một trong các công thức tính điện trở khác cũng cần lưu ý công thức tính công suất tiêu thụ của điện trở P, đơn vị là Watt (W). Công suất này có giá trị bằng tích của cường độ dòng điện với hiệu điện thế giữa 2 đầu điện trở: P = I × V

Ngoài ra, bằng việc kết hợp hai công thức bên trên, ta hoàn toàn có thể suy ra rằng công suất P còn bằng với bình phương cường độ dòng điện nhân với điện trở, hoặc bằng thương của bình phương hiệu điện thế chia cho điện trở: P = I 2 × R = V 2 / R.

2.2. Các công thức tính điện trở áp dụng vào bài tập

Đối với các mạch điện, tồn tại hai hình thức mắc nối điện trở, đó là song song và nối tiếp, tùy thuộc vào tính chất của mạch. Dù có như thế nào thì cách áp dụng các công thức tính điện trở vẫn rất đơn giản và chỉ làm theo nguyên tắc nhất định là đã có thể dễ dàng làm được bài. Trong đây, các bạn hãy xem những công thức ở ảnh bên dưới để hiểu rõ hơn về tính chất của các mạch nhé.

Các công thức tính điện trở thường dùng

Trong ảnh, các bạn có thể thấy được mối liên hệ giữa điện thế, và cường độ dòng điện của từng điện trở với nhau, cũng như tác động của chúng đến toàn mạch điện.

Với các công thức tính điện trở này, các bạn nên thực hành luôn vào các bài tập để có thể nắm rõ kiến thức thật nhanh và tốt hơn nhé.

2.3. Mã màu của các điện trở

Khái niệm này có vẻ tương đối mới mẻ với những bạn chỉ mới làm quen với các công thức tính điện trở, cũng như mới học Vật lý ở trình độ Trung học cơ sở hay Trung học phổ thông. Tuy nhiên, nếu bạn yêu thích bộ môn này và muốn thực hành, làm thí nghiệm, thì hiểu biết về vấn đề này là không thể thiếu. Đặc biệt, khi bạn học những ngành kỹ thuật ở trên trường Đại học, tiếp xúc với các công thức tính điện trở và loại điện trở theo màu là chuyện thường nhật.

Mã màu của điện trở có ý nghĩa gì?

Những điện trở này thường có hình dạng như nhau, khá nhỏ nhắn. Để phân biệt giá trị của chúng, người ta sẽ vẽ lên đó những dải màu, mỗi màu sẽ tượng trưng cho những giá trị khác nhau của điện trở. Giải thích cho điều này, họ sản xuất hàng triệu điện trở khác nhau với các giá trị có độ lớn khả thi, như vậy thì áp dụng bảng màu sẽ khoa học và dễ kiểm soát hơn. Chắc hẳn nhiều bạn sẽ thắc mắc sao không in số luôn trên điện trở cho dễ đọc, thì điều này không khả thi. Vì điện trở khá nhỏ, đôi khi việc in lên những số quá dài, quá bé còn gây khó khăn trong việc quan sát hơn nhiều.

Những mã màu này được áp dụng theo quy chuẩn quốc tế, vậy nên bạn hãy nên làm quen dần với nó. Biết đâu sau này, bạn trở thành chuyên gia vật lý, được đi ra nước ngoài làm việc, hay làm sinh viên trao đổi du học, thì những kiến thức này không bao giờ thừa thãi đâu!

Với những kiến thức về các công thức tính điện trở mà timviec365.vn chia sẻ tới bạn, mong các bạn có thể dễ dàng đối phó với các bài tập Vật lý trên lớp nhé!

Phương pháp làm bài tập Vật lý

Vật lý là một trong những môn học tuy tương đối phức tạp nhưng lại có những liên hệ thực tiễn với đời sống. Chính vì thế, để học tốt bộ môn này, học sinh được đòi hỏi phải có sự nghiên cứu, tìm tòi về nó. Nếu bạn vẫn chưa tìm được phương pháp làm bài tập Vật lý hiệu quả, hãy truy cập ngay đường link bên dưới nhé!

Phương pháp làm bài tập Vật lý

Từ khóa liên quan

Chuyên mục

Bí quyết viết CV - Tâm sự Nghề nghiệp - Cẩm Nang Tìm Việc - Kỹ Năng Tuyển Dụng - Cẩm nang khởi nghiệp - Kinh nghiệm ứng tuyển việc làm - Kỹ năng ứng xử văn phòng - Quyền lợi người lao động - Bí quyết đào tạo nhân lực - Bí quyết lãnh đạo - Bí quyết làm việc hiệu quả - Bí quyết viết đơn xin nghỉ phép - Bí quyết viết thư xin thôi việc - Cách viết đơn xin việc - Bí quyết thành công trong công việc - Bí quyết tăng lương - Bí quyết tìm việc dành cho sinh viên - Kỹ năng đàm phán lương - Kỹ năng phỏng vấn - Kỹ năng quản trị doanh nghiệp - Kinh nghiệm tìm việc làm tại Hà Nội - Kinh nghiệm tìm việc làm tại Đà Nẵng - Mẹo viết hồ sơ xin việc - Mẹo viết thư xin việc - Chia sẻ kinh nghiệm ngành Kinh doanh - Bán hàng - Định hướng nghề nghiệp - Top việc làm hấp dẫn - Tư vấn nghề nghiệp lao động phổ thông - Tư vấn việc làm Hành chính văn phòng - Tư vấn việc làm ngành Báo chí - Tư vấn tìm việc làm thêm - Tư vấn việc làm ngành Bất động sản - Tư vấn việc làm ngành Công nghệ thông tin - Tư vấn việc làm ngành Du lịch - Tư vấn việc làm ngành Kế toán - Tư vấn việc làm ngành Kỹ thuật - Tư vấn việc làm ngành Sư phạm - Tư vấn việc làm ngành Luật - Tư vấn việc làm thẩm định - Tư vấn việc làm vị trí Content - Tư vấn việc làm ngành Nhà hàng - Khách sạn - Tư vấn việc làm quản lý - Kỹ năng văn phòng - Nghề truyền thống - Các vấn đề về lương - Tư vấn tìm việc làm thời vụ - Cách viết Sơ yếu lý lịch - Cách gửi hồ sơ xin việc - Biểu mẫu phục vụ công việc - Tin tức tổng hợp - Ý tưởng kinh doanh - Chia sẻ kinh nghiệm ngành Marketing - Kinh nghiệm tìm việc làm tại Bình Dương - Kinh nghiệm tìm việc làm tại Hồ Chí Minh - Mẹo viết Thư cảm ơn - Góc Công Sở - Câu chuyện nghề nghiệp - Hoạt động đoàn thể - Tư vấn việc làm Biên - Phiên dịch - Tư vấn việc làm Ngành Nhân Sự - Tư vấn việc làm Ngành Xuất Nhập Khẩu - Logistics - Tư vấn việc làm Ngành Tài Chính - Ngân Hàng - Tư vấn việc làm Ngành Xây Dựng - Tư vấn việc làm Ngành Thiết kế - Mỹ thuật - Tư vấn việc làm Ngành Vận tải - Lái xe - Quản trị nhân lực - Quản trị sản xuất - Cẩm nang kinh doanh - Tư vấn việc làm Ngành Thiết kế - Nội thất - Mô tả công việc ngành Kinh doanh - Mô tả công việc ngành Bán hàng - Mô tả công việc Tư vấn - Chăm sóc khách hàng - Mô tả công việc ngành Tài chính - Ngân hàng - Mô tả công việc ngành Kế toán - Kiểm toán - Mô tả công việc ngành Marketing - PR - Mô tả công việc ngành Nhân sự - Mô tả công việc ngành IT - Công nghệ thông tin - Mô tả công việc ngành Sản xuất - Mô tả công việc ngành Giao nhận - Vận tải - Mô tả công việc Kho vận - Vật tư - Mô tả công việc ngành Xuất nhập khẩu – Logistics - Mô tả công việc ngành Du lịch - Nhà hàng - Khách sạn - Mô tả công việc ngành Hàng không - Mô tả công việc ngành Xây dựng - Mô tả công việc ngành Y tế - Dược - Mô tả công việc Lao động phổ thông - Mô tả công việc ngành Kỹ thuật - Mô tả công việc Nhà nghiên cứu - Mô tả công việc ngành Cơ khí - Chế tạo - Mô tả công việc bộ phận Quản lý hành chính - Mô tả công việc Biên - Phiên dịch - Mô tả công việc ngành Thiết kế - Mô tả công việc ngành Báo chí - Truyền hình - Mô tả công việc ngành Nghệ thuật - Điện ảnh - Mô tả công việc ngành Spa – Làm đẹp – Thể lực - Mô tả công việc ngành Giáo dục - Đào tạo - Mô tả công việc Thực tập sinh - Intern - Mô tả công việc ngành Freelancer - Mô tả công việc Công chức - Viên chức - Mô tả công việc ngành Luật - Pháp lý - Tư vấn việc làm Chăm Sóc Khách Hàng - Tư vấn việc làm Vật Tư - Kho Vận - Hồ sơ doanh nhân - Việc làm theo phường - Danh sách các hoàng đế nổi tiếng - Tài liệu gia sư - Vĩ Nhân Thời Xưa - Chấm Công -