Quay lại

Euclid – Tác giả bộ sách giáo khoa hình học của nhân loại

Tác giả: Nguyễn Nhung - 26/05/2021

Với những ai đã từng trải qua một giai đoạn đi học “tuổi thơ dữ dội”, đặc biệt là ở cấp 2, thì chắc chắn không thể không biết đến Euclid khi học về bộ môn toán hình. Euclid là nhà toán học, nhà triết học vĩ đại của thế giới cổ đại. Ông có nhiều tác phẩm nổi tiếng về toán học, đặt nền móng cho sự phát triển của toán học sau này. Ngay sau đây hãy cùng tìm hiểu về chân dung nhà toán học lỗi lạc này nhé. 

1. Sơ lược về tiểu sử Euclid

Ngày nay chúng ta không còn quá nhiều tài liệu nói về Euclid. Một vài những nguồn tài liệu tham khảo cho biết rằng Euclid sinh ra tại Athens, thủ đô của Hy Lạp vào những năm 300 TCN. Ông làm việc tại Alexandria, một trong những trung tâm văn hóa khoa học lớn thời bấy giờ bên bờ biển Địa Trung Hải thời bấy giờ theo lời mời của vua Ptolemaios. 

Sơ lược về tiểu sử Euclid

Một giai thoại thú vị về Euclid được người đời sau lưu giữ đó là câu chuyện về cuộc đối thoại giữa ông và vua Ptolemaios. Tương truyền, khi vua Ptolemaios hỏi Euclid về việc liệu có con đường toán học nào ngắn hơn những lý thuyết trong bộ sách của ông hay không. Euclid đã không ngần ngại đáp rằng: “Thưa bệ hạ, trong hình học không có con đường dành riêng cho vua chúa”. Câu nói này của ông vẫn còn được lưu truyền cho đến ngày nay. 

2. Những thành tựu của Euclid về toán học

Có thể nói Euclid là người đã đặt nền móng cho sự phát triển của toán học cũng như logic học hiện đại. Những tác phẩm của ông về toán học được xem là sách giáo khoa của nhân loại trong suốt hơn 2000 năm. Nếu như hình học được biết đến bởi Thales, Pythagore, thì đến thời của Euclid, ông là người có công sắp xếp và hệ thông lại các kiến thức một cách khoa học và quy củ.

Những thành tựu của Euclid về toán học

Đã từng có một thời gian dài, khi nhắc đến hình học người ta nghĩ ngay đến Euclid và ngược lại. 

2.1. Bộ sách Cơ Sở 

Bộ sách Cơ Sở là thành quả của Euclid sau quá trình dày công nghiên cứu của ông. Bộ sách gồm 13 quyển, nói về các tiên đề, định đề, định lý, định nghĩa. Bộ sách không chỉ đề cập đến toán học mà còn bao gồm rất nhiều những định đề góp phần quan trọng đối với logic học hiện đại. Mặc dù trước ông đã có rất nhiều những nhà toán học phát hiện ra những định đề này, thế nhưng Euclid là người đã hệ thống những định đề đó trong một hệ thống lập luận logic nhất quán. Đối với những ai đã từng trải qua một thời cấp 2 sóng gió, chắc hẳn không quên mình đã được học về tiên đề Euclid. Tiên đề Euclid nói rằng “qua hai điểm phân biệt xác định một và chỉ một đường thẳng duy nhất” hay “nếu qua ba điểm phân biệt xác định được một đường thẳng thì chúng thẳng hàng với nhau”. Điều này có thể áp dụng ngay trong thực tế, với một ví dụ rất đơn giản là khi chúng ta đứng xếp hàng để chờ đợi một điều gì đó, thì dòng người cho ta hình ảnh của một đường thẳng, còn mỗi người tương đương với một điểm trên dường thẳng đó. 

Bộ sách Cơ Sở 

Bộ sách cơ sở có thể được coi như Kinh thánh của toán học, và trên thực tế bộ sách này cũng chỉ xếp sau Kinh thánh nếu tính đến số lần xuất bản. Theo quan điểm của tác giả Đặng Mộng Lân, trên tạp chí Xưa và Nay số ra tháng 4/2007, ông cho rằng “Elements là một tác phẩm kỳ diệu về hình học, một mặt vì cấu trúc lôgic chặt chẽ và gọn đẹp của nó”. Ông cũng cho rằng rất khó để có người nào đó tìm ra được  một cấu trúc khác thay thế cho hệ thống của Euclid, một phần là nhờ vào phương pháp tư tưởng của những tiên đề này, đó là phương pháp tiên đề hóa

Euclid là người đặt nền móng cho toán học hiện đại

Sau đây chúng ta sẽ đến với một số tiên đề logic đã được đưa ra bởi Euclid để xem chúng có giá trị thực tiễn như thế nào nhé. 

2.2. Một số tiên đề logic của Euclid

Định đề đầu tiên trong Quyển 1 của bộ sách Cơ Sở nói rằng “nếu hai cái cùng bằng cái thứ ba thì chúng bằng nhau”. Điều này tưởng chừng như đơn giản nhưng chính cái đơn giản đó lại là nền móng cho mọi tư duy suy luận logic của chúng ta, đặc biệt là có giá trị to lớn đối với logic học hiện đại. Bài viết này không phân tích cụ thể cho bạn từng tiên đề của Euclid đưa ra có ý nghĩa là gì, bài viết này sẽ chỉ ra cho bạn những giá trị mang lại của tiên đề Euclid mà thôi.

Một số tiên đề logic của Euclid

Có thể nhiều người sau khi đọc xong những mệnh đề đó sẽ nói rằng “mấy thứ đơn giản như thế này tôi cũng nghĩ ra được, chứ cần gì đến Euclid”. Đúng là những mệnh đề logic đó mới đọc lên thì ai cũng thấy dễ hiểu, thế nhưng đó là bạn đang áp dụng với tư cách là người sử dụng, bắt chước lại những gì được dạy mà thôii. Theo thang đo cấp độ nhận thức Bloom, khả năng tư duy nhận thức của con người được chia ra 6 cấp là nhớ, hiểu, vận dụng, phân tích, đánh giá sáng tạo. Chúng ta, những người học toán, chỉ đang vận dụng kiến thức ở mức nhớ và hiểu. Nó là mức độ cực kỳ cơ bản. Còn để lên được tầm cỡ như Euclid, nghĩ ra được cả một mệnh đề như vậy thì cực kỳ khó. Nó là cả một quá trình dày công nghiên cứu tìm tòi mới có thể cho ra đời những kiến thức như vậy. 

2.3. Các tác phẩm toán học nổi tiếng khác

Tác phẩm mang tên Về các phép chia, là tác phẩm nổi tiếng khác của Euclid. Tác phẩm chủ yếu phân tích bài toán sử dụng các đường thẳng để chia cắt mặt phẳng thành nhiều phần khác nhau theo một tỉ lệ cho trước. 

Các tác phẩm toán học nổi tiếng khác

Các tác phẩm khác gồm có Phoenomena, nghiên cứu về thiên văn học và hình cầu, hay Quang học, là tác phẩm của Euclid về nguyên lý cơ bản trong của phản xạ trong các bề mặt hình cầu. Không chỉ vậy, ông còn có 1 tài liệu bổ sung cho Cơ Sở, gồm 94 mệnh đề. 

Vừa rồi là chân dung của nhà toán học lỗi lạc Euclid, người đặt nền móng cho nền toán học hiện đại. Những thành quả của ông là nền tảng cốt lõi cho sự phát triển của toán học cho đến ngày nay. Trong suốt hơn hai nghìn năm từ thế kỷ thứ 3 TCN, hễ cứ nhắc đến hình học là người ta sẽ nghĩ ngay đến hình học Euclid. Điều này cho tháy được tầm ảnh hưởng Euclid lớn đến như thế nào trong một thời gian dài, và ngay cả hiện tại, các thành quả nghiên cứu của ông đang được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn, được đưa vào chương trình học của cấp học phổ thông. Nếu thấy bài viết này hữu ích, các bạn hãy theo dõi website của timviec365.vn để được đọc thêm bài viết về những nhân vật lịch sử khác nhé. 

Hành trình chinh phục giấc mơ Mỹ của Trung Dũng

Cùng tìm hiểu về Trung Dũng, tỉ phú 2 đô la và hành trình chinh phục giấc mơ Mỹ trong bài viết dưới đây. 

Hành trình chinh phục giấc mơ Mỹ của Trung Dũng

Từ khóa liên quan

Chuyên mục

Bí quyết viết CV- Tâm sự Nghề nghiệp- Cẩm Nang Tìm Việc- Kỹ Năng Tuyển Dụng- Cẩm nang khởi nghiệp- Kinh nghiệm ứng tuyển việc làm- Kỹ năng ứng xử văn phòng- Quyền lợi người lao động- Bí quyết đào tạo nhân lực- Bí quyết lãnh đạo- Bí quyết làm việc hiệu quả- Bí quyết viết đơn xin nghỉ phép- Bí quyết viết thư xin thôi việc- Cách viết đơn xin việc- Bí quyết thành công trong công việc- Bí quyết tăng lương- Bí quyết tìm việc dành cho sinh viên- Kỹ năng đàm phán lương- Kỹ năng phỏng vấn- Kỹ năng quản trị doanh nghiệp- Kinh nghiệm tìm việc làm tại Hà Nội- Kinh nghiệm tìm việc làm tại Đà Nẵng- Mẹo viết hồ sơ xin việc- Mẹo viết thư xin việc- Chia sẻ kinh nghiệm ngành Kinh doanh - Bán hàng- Định hướng nghề nghiệp- Top việc làm hấp dẫn- Tư vấn nghề nghiệp lao động phổ thông- Tư vấn việc làm Hành chính văn phòng- Tư vấn việc làm ngành Báo chí- Tư vấn tìm việc làm thêm- Tư vấn việc làm ngành Bất động sản- Tư vấn việc làm ngành Công nghệ thông tin- Tư vấn việc làm ngành Du lịch- Tư vấn việc làm ngành Kế toán- Tư vấn việc làm ngành Kỹ thuật- Tư vấn việc làm ngành Sư phạm- Tư vấn việc làm ngành Luật- Tư vấn việc làm thẩm định- Tư vấn việc làm vị trí Content- Tư vấn việc làm ngành Nhà hàng - Khách sạn- Tư vấn việc làm quản lý- Kỹ năng văn phòng- Nghề truyền thống- Các vấn đề về lương- Tư vấn tìm việc làm thời vụ- Cách viết Sơ yếu lý lịch- Cách gửi hồ sơ xin việc- Biểu mẫu phục vụ công việc- Tin tức tổng hợp- Ý tưởng kinh doanh- Chia sẻ kinh nghiệm ngành Marketing- Kinh nghiệm tìm việc làm tại Bình Dương- Kinh nghiệm tìm việc làm tại Hồ Chí Minh- Mẹo viết Thư cảm ơn- Góc Công Sở- Câu chuyện nghề nghiệp- Hoạt động đoàn thể- Tư vấn việc làm Biên - Phiên dịch- Tư vấn việc làm Ngành Nhân Sự- Tư vấn việc làm Ngành Xuất Nhập Khẩu - Logistics- Tư vấn việc làm Ngành Tài Chính - Ngân Hàng- Tư vấn việc làm Ngành Xây Dựng- Tư vấn việc làm Ngành Thiết kế - Mỹ thuật- Tư vấn việc làm Ngành Vận tải - Lái xe- Quản trị nhân lực - Quản trị sản xuất- Cẩm nang kinh doanh- Tư vấn việc làm Ngành Thiết kế - Nội thất- Mô tả công việc ngành Kinh doanh- Mô tả công việc ngành Bán hàng- Mô tả công việc Tư vấn - Chăm sóc khách hàng- Mô tả công việc ngành Tài chính - Ngân hàng- Mô tả công việc ngành Kế toán - Kiểm toán- Mô tả công việc ngành Marketing - PR- Mô tả công việc ngành Nhân sự- Mô tả công việc ngành IT - Công nghệ thông tin- Mô tả công việc ngành Sản xuất- Mô tả công việc ngành Giao nhận - Vận tải- Mô tả công việc Kho vận - Vật tư- Mô tả công việc ngành Xuất nhập khẩu – Logistics- Mô tả công việc ngành Du lịch - Nhà hàng - Khách sạn- Mô tả công việc ngành Hàng không- Mô tả công việc ngành Xây dựng- Mô tả công việc ngành Y tế - Dược- Mô tả công việc Lao động phổ thông- Mô tả công việc ngành Kỹ thuật- Mô tả công việc Nhà nghiên cứu- Mô tả công việc ngành Cơ khí - Chế tạo- Mô tả công việc bộ phận Quản lý hành chính- Mô tả công việc Biên - Phiên dịch- Mô tả công việc ngành Thiết kế- Mô tả công việc ngành Báo chí - Truyền hình- Mô tả công việc ngành Nghệ thuật - Điện ảnh- Mô tả công việc ngành Spa – Làm đẹp – Thể lực- Mô tả công việc ngành Giáo dục - Đào tạo- Mô tả công việc Thực tập sinh - Intern- Mô tả công việc ngành Freelancer- Mô tả công việc Công chức - Viên chức- Mô tả công việc ngành Luật - Pháp lý- Tư vấn việc làm Chăm Sóc Khách Hàng - Tư vấn việc làm Vật Tư - Kho Vận- Hồ sơ doanh nhân- Việc làm theo phường- Danh sách các hoàng đế nổi tiếng- Tài liệu gia sư- Vĩ Nhân Thời Xưa- Chấm Công- Danh mục văn thư lưu trữ- Tài Sản Doanh Nghiệp-