Việc làm kiểm soát nội bộ ngân hàng

Công tác kiểm soát nội bộ ngân hàng là vô cùng quan trọng và cần thiết bởi nó quyết định đến sự thành bại của một tổ chức tín dụng nói riêng và của cả một doanh nghiệp nói chung. Đặc biệt việc xác lập hệ thống kiểm soát nội bộ ngân hàng thương mại là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển một cách an toàn và lành mạnh trong nền kinh tế thị trường.

1. Tìm hiểu khái quát về kiểm soát nội bộ ngân hàng

Việc thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ là vô cùng quan trọng bởi nó quyết định đến sự phát triển hoặc thất bại của một tổ chức doanh nghiệp nói chung hay của một tổ chức tín dụng nói riêng trong nền kinh tế. Một ví dụ cụ thể đó là vào những năm 80, hàng loạt những công ty của Hoa Kỳ bị sụp đổ và họ đã xác định được nguyên nhân chính của vấn đề đó là do các công ty đó có hệ thống kiểm soát nội bộ quá yếu kém. Chính từ dấu mốc đó, khái niệm về kiểm soát nội bộ đã được ra đời. Cho đến nay toàn bộ các công ty, doanh nghiệp và điển hình là những ngân hàng trên toàn cầu đề vô cùng quan tâm đến sự đầy đủ, tính hiệu lực và mức độ hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ.

Dựa theo định nghĩa lấy từ Biện Kiểm toán quốc tế thì Hệ thống kiểm soát nội bộ là một tập hợp gồm những chính sách, quy trình, các quy định trong nội bộ, những thông lệ hay cơ cấu trong tổ chức của ngân hàng được liên kết và thực hiện để theo đuổi mục tiêu của ngân hàng, đồng thời cũng đảm bảo tính ngăn ngừa, phát hiện để xử lý kịp thời đối với những vấn đề xảy ra.

2. Mục tiêu của việc thành lập kiểm soát nội bộ ngân hàng

Hệ thống kiểm soát nội bộ ngân hàng thương mại ở Việt Nam được thiết lập ra nhằm đáp ứng cho các mục tiêu như:

- Đảm bảo các ngân hàng hoạt động theo đúng với pháp luật, đồng thời tuân thủ theo các quy định, thực hiện đúng quy trình nội bộ trong công tác quản lý và hoạt động kèm theo đó là những chuẩn mực về đạo đức do ngân hàng đề ra.

- Bảo đảm được về độ tin cậy và sự trung thực đối với những thông tin tài chính và thông tin phi tài chính.

- Thực hiện lưu trữ, quản lý và sử dụng một cách có hiệu quả đối với các tài sản cùng với những nguồn lực kinh tế.

- Thực hiện hỗ trợ nhằm đạt được các mục tiêu do phía Ban lãnh đạo ngân hàng đặt ra.

3. Cơ cấu của hệ thống kiểm soát nội bộ ngân hàng 

Trong hệ thống kiểm soát nội bộ ngân hàng sẽ gồm có 5 thành phần cụ thể bao gồm: môi trường kiểm soát, hệ thống thực hiện công tác quản lý và đánh giá các rủi ro, hoạt động trong kiểm soát, hệ thống thông tin cùng với các cơ chế trao đổi thông tin, và cuối cùng là cơ chế trong việc giám sát những hoạt động kiểm soát.

Môi trường thực hiện kiểm soát được gọi là nền tảng đối với toàn bộ những cấu phần thuộc về hệ thống kiểm soát nội bộ, gồm có việc cơ cấu đối với tổ chức, cơ chế phân cấp và phân quyền, các chính sách cùng với thông lệ về những nguồn lực, đạo đức đối với nghề nghiệp, năng lực, cách thức trong việc quản trị, thực hiện điều hành của những cấp thuộc lãnh đạo.

Hệ thống thực hiện công tác quản lý và tham gia đánh giá rủi ro là một quy trình định dạng đồng thời tham gia phân tích các rủi ro có liên quan đến sự hoàn thành đối với những mục tiêu đã đề ra của các tổ chức tín dụng. Cụ thể đó là việc thiết lập mục tiêu, tính phù hợp của các mục tiêu đó, phát hiện ra các rủi ro, thực hiện đánh giá những rủi ro đồng thời đưa ra các biện pháp nhằm giảm thiểu hoặc giải quyết các rủi ro đó.

Hoạt động thực hiện kiểm soát nội bộ được coi là một quy trình hay là một thông lệ được xây dựng để đảm bảo cho việc thực hiện những kế hoạch hay những yêu cầu của những cấp quản lý điều hành đề ra và cả những quy trình nhằm hạn chế các rủi ro khác.

Hệ thống về thông tin và các cơ chế để trao đổi thông tin là những hệ thống nhằm hỗ trợ cho toàn bộ những thành phần bên trong hệ thống kiểm soát nội bộ nhờ việc bảo đảm những thông tin được truyền tải đầy đủ và kịp thời trong nội bộ ngân hàng.

Cơ chế của công tác giám sát các hoạt động kiểm soát là một quá trình nhằm đánh giá đối với chất lượng của hệ thống kiểm soát nội bộ được Tổng giám đốc ngân hàng thực hiện tổ chức đồng thời gồm có cả bộ phận kiểm soát nội bộ của ngân hàng hoặc là cùng với tổ chức kiểm toán độc lập bên ngoài cùng nhau thực hiện công tác đó.

Hội đồng quản trị cùng với ban kiểm soát sẽ phải chịu trách nhiệm cuối cùng đối với mức độ đầy đủ cùng với sự có hiệu lực và tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ ngân hàng nhờ việc thông qua một bộ phận chuyên phụ trách một cách độc lập. Đó chính là bộ phận kiểm toán nội bộ của ngân hàng. Chức năng thiết yếu của bộ phận kiểm toán nội bộ đó là thực hiện công tác đánh giá một cách độc lập về sự đầy đủ cùng với tính hiệu lực và tính hiệu quả đối với hệ thống kiểm soát nội bộ ngân hàng, ngoài ra cũng đưa ra những lời khuyên để có thể hoàn thiện được hệ thống kiểm soát nội bộ.

Không chỉ có vậy, hệ thống kiểm soát nội bộ còn thường xuyên được tự thực hiện các đánh giá. Đó là công việc do Tổng giám đốc của ngân hàng đảm nhiệm và có nghĩa vụ thực hiện. Việc tự đánh giá đối với hệ thống kiểm soát nội bộ có công dụng nhằm ngăn chặn, phòng ngừa đối với các vấn đề rủi ro đồng thời cũng hỗ trợ đắc lực đối với công cuộc quản lý những rủi ro trong ngân hàng.

4. Thực trạng của môi trường kiểm soát nội bộ ngân hàng

Theo một số khảo sát có thể thấy môi trường kiểm soát của các ngân hàng thương mại hiện nay vẫn chưa được hoàn chỉnh và vẫn còn nhiều các bất cập có thể kể đến như: Hầu hết các ngân hàng thương mại mặc dù đã có những ban hành bằng những văn bản nội bộ, ban hành các quy định cùng với nhiều văn bản chỉ mang tính hình thức. Các ban giám đốc không phải lúc nào cũng cẩn thận trong việc thực hiện xây dựng những tính toán, ước lượng kế toán trong một số công tác như phân loại nợ, trích lập dự phòng,...

Nhìn chung, các ngân hàng thương mại ngày nay đã có thực hiện xây dựng được các cơ cấu tổ chức đáp ứng được với những quy mô và đặc điểm trong hoạt động tài chính của mình. Mặc dù vậy, việc thực hiện mô tả công việc cụ thể cùng với đảm bảo trách nhiệm của mỗi thành viên, điển hình là thành viên chủ chốt vẫn chưa được xác định một cách rõ ràng, cụ thể. Các nguyên tắc bất kiêm nhiệm vẫn chưa được tuân thủ một cách chặt chẽ, điển hình của điều đó xảy ra ở những chi nhánh nhỏ.

Những quy định có liên quan đến công tác tuyển dụng nhân sự có trình độ và đạo đức ở mức tốt, hình thành lên môi trường để nhân sự có thể phát huy toàn bộ năng lực của người đó, thực hiện các thao tác nhằm giữ chân nhân viên tài giỏi vẫn chưa được cụ thể hóa ở các quy chế của ngân hàng. Công tác đề bạt được thực hiện dựa trên những đánh giá định kỳ đối với hiệu quả công việc nhằm thể hiện tính cam kết của đơn vị đó trong công cuộc bổ nhiệm các nhân sự có tố chất, khả năng thực hiện những công việc có trọng trách cao hơn.

Mặc dù vậy, những phương pháp cùng với các tiêu chuẩn để thực hiện đánh giá thành tích nhân viên vẫn còn chung chung. Các kết quả đánh giá thành tích vẫn chưa được phản hồi hay trao đổi lại đối với các cán bộ nhân viên chưa liên kết chặt chẽ với chế độ về tiền lương.

Trên đây là toàn bộ những thông tin giúp bạn đọc tìm hiểu thêm được về khái niệm, hệ thống, cơ cấu, mục tiêu và cả thực trạng hiện nay của môi trường kiểm soát nội bộ ngân hàng thương mại ở Việt Nam. Hy vọng qua đây bạn đọc đã có thêm được những thông tin bổ ích cho cá nhân mình. Nếu thấy hay thì đừng quên chia sẻ đến bạn bè và người thân để họ cũng nắm bắt được thông tin nhé!