Quay lại

[GIẢI MÃ] Huyền sử về An Dương Vương và nhà nước Âu Lạc

Tác giả: Lại Trang Monday , 29/03/21

Đã là người Việt Nam thì không thể không biết đến mấy câu ca dao: 

“Ai về đến huyện Đông Anh

Ghé xem phong cảnh Loa thành Thục Vương”

Sau khi mang quân hợp nhất hai bộ lạc Âu Việt và Lạc Việt, Thục Phán xưng vương, lấy hiệu là An Dương Vương đóng đô ở phong Khê Cổ Loa, Hà Nội ngày nay khoảng vào năm 208 TCN. Ông là vị vua thứ 2 của nước Việt, kế nghiệp Vùng Vương tiếp tục sự nghiệp thống lĩnh giang sơn và kiến tạo hình hài cho nước Việt vào những ngày đầu của lịch sử. Tuy chỉ trì vị được khoảng 30 năm và để nước rơi vào tay quân Triệu Đà, mở đầu cho hơn 1 thiên niên kỷ người Việt sống dưới trướng của phương Bắc, song công lao khai quốc, chống lại quân Tần và xây thành Ốc...vẫn được hậu thế ngợi ca. 

Trải qua hơn 2000 thăng trầm lịch sử, tiểu sử và những câu chuyện xoay quanh An Dương Vương vẫn không thôi hút được sự quan tâm đông đảo của giới yêu sử, đồng thời để lại bài học quý cho người Việt trong quá trình dựng nước và giữ nước. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu cụ thể hơn về tiểu sử và những mốc son trong sự nghiệp mở nước và bài học để lại của An Dương các bạn nhé. 

1. Tiểu sử An Dương Vương

Theo nhiều nguồn sử cũ ghi lại, An Dương Vương tên thật là Thục Phán. Là thủ lĩnh của bộ tộc Âu Việt. Theo nhiều tài liệu sử sách ghi chép lại, vào cuối thời Hồng Bàng, cách đây khoảng trên 2300 năm, bấy giờ trên lãnh thổ nước Việt cổ trải dài khắp vùng miền núi Bắc Bộ và khu vực phía Tây của tỉnh Quảng Tây Trung Quốc có hai bộ tộc sinh sống là Lạc Việt - do Hùng Vương thống lĩnh và bộ tộc Âu Việt, do dòng dõi con cháu họ Thục cái trị. 

Tiểu sử An Dương Vương

Sau kháng chiến chống quân Tần, hai bộ tộc Lạc Việt và Âu Việt thống nhất với nhau, Thục Phán truất ngôi vua Hùng và lập ra nhà nước Âu Lạc. Ông lấy hiệu là An Dương Vương, người đời sau hay gọi với cái tên Thục Vương, đóng đô ở vùng đất Phong khê, Cổ Loa, ngày nay. Theo nhiều liệu được ghi chép từ truyền miệng của dân Cổ Loa có ghi rõ, vua Thục hay An Dương Vương là người Thượng Du, cụ thể hơn là đất Cao Bằng. Có tổ tiên sớm trấn lĩnh vùng núi Việt Bắc - Tây Bắc kéo dài xuống vùng Chạ Chủ, Cổ Loa, là người thạo cung nỏ, chuyên săn bắn, có công dẹp trừ thế lực ngoại bang, khai quốc và lập ra Âu Lạc, An Dương Vương là vị vua thứ hai trong lịch sử Việt Nam, người kiến tạo ra hình dáng nước Việt và có vị trí quan trọng trong dòng chảy của sử Việt, đặc biệt là lý giải nguồn gốc cho nhân dân ta thời nay.

Ghi nhận công lao của Thục Vương, Hoàng Giáp Nguyễn Tư Giản đã có câu đối rằng “Đế tĩnh sơn hà, thiên sinh hùng vĩ, Âu Lạc khải phong, Côn Luân triệu địa, uy chấn viêm giao, công thùy thanh sử; Thành quách do tồn, nhân tâm vô dị, miếu mạo nguy nga, trường lưu thiên địa.”

Tiểu sử An Dương Vương như thế nào?

Từ thời gian làm thủ lĩnh thống nhất hai bộ tộc là Âu Việt và Lạc Việt, An Dương Vương từng có công chống lại nước Tần, bảo vệ bờ cõi nước Việt, xây dựng quốc phòng, chấn hưng đất nước, kế tục và phát triển mạnh mẽ văn hóa Đông Sơn từ thời Vua Hùng. Về trang thiết bị, vũ khí, phát minh quân sự mới dưới thời An Dương Vương chính là nỏ Liên Châu (Một lần bắn được nhiều phát), dân gian gọi là nỏ thần. 

2. An Dương Vương chống quân Tần và lập nên nhà nước Âu Lạc

Khai sinh ra Âu Lạc được nhiều sách cũ ghi lại, vào thời gian khoảng năm 208 TCN là kết quả của cuộc chiến chống quân xâm lược uy vũ của người Việt. Người lãnh đạo không ai khác, chính là thủ lĩnh kiệt xuất của người Âu Việt là Thục Phán. Nhiều tài liệu đã ghi chép cụ thể lại rằng, vào cuối thời các Vua Hùng trấn thủ vùng đất Lạc Việt, ngoại xâm trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất. Khi ấy, ở Trung Quốc, vua nước Việt ở cuối thời Xuân Thu là Việt Vương Câu Tiễn đã chiếm được nước Ngô từ năm 373 trước công nguyên.

Sau khi làm bá chủ một vùng đất đai rộng lớn từ Sơn Động sang Quảng Đông, Quốc Vương nước Việt sai sứ xuống nước Văn Lang dụ đầu hàng và bị các vua Hùng cự tuyệt. Trong lịch sử cũng xác nhận rằng, đây chính là cuộc đụng độ, châm mào cho những cuộc hỗn chiến “Bình Bách Việt” của quân đội nhà Đại Hán. Vào năm 221 TCN, lúc này Tần Thủy Hoàng đã chinh phạt xong 6 nước chư hầu và lần đầu tiên thống lĩnh được Trung Quốc trên tất cả những vùng đất đai không bị phân tranh cát cứ. Thế nhưng mộng xâm chiếm mở rộng bờ cõi phía Bắc và Nam trong phàm vua họ Tần cũng chưa dứt. 

An Dương Vương chống quân Tần và lập nên nhà nước Âu Lạc

Vào khoảng cuối năm 218 TCN, Tần Thủy Hoàng phái Đồ Thư cầm đầu hơn 50.000 vạn quân vượt biên giới và đánh úp vào nhiều vùng đất lãnh thổ của Bách Việt từ phía Nam sông Trường Giang. Tuy nhiên, ngay từ ngày đầu xâm lược, quân Tần đã vấp phải làn sóng tranh cuộn trào của người Việt. Tiêu điểm phải kể đến cuộc giao tranh trường kỳ làm hao mòn uy lực và buộc nhà Tần phải quy hàng được lãnh đạo bởi Thục Phán - An Dương Vương. 

Khi ấy, người Âu Việt và người Lạc Việt nhờ gần gũi về dòng máu, địa bàn cư trú, văn hóa đã cùng nhau đứng lên chống lại kẻ thù chung. Hoài Nam Sử có ghi chép lại rằng “lúc đó người Việt đều vào rừng ở với cầm thú, không ai chịu để quân Tần bắt", và "họ cùng nhau đặt người kiệt tuấn lên làm tướng để ban đêm ra đánh quân Tần”. Chính kế “vườn không nhà trống” ở thời buổi Hồng Hoang đã phôi thai ra lối đánh du kích sau này được vận dụng bởi nhiều triều đại như một kế sách hay để chống bọn quân xâm lược. 

Xác định thế địch mạnh, kháng chiến trường kỳ là cách phù hợp nhất, ban ngày người Việt lên rừng chuẩn bị lực lượng, thời điểm quân địch không phòng bị tiến ra đánh. Quân Tần bị dồn vào bước đường cùng, thiếu lương, thiếu nước...nguy khốn vô cùng. Trên đà chiến thắng, tinh thần nhân dân nghĩa sĩ lên cao, Thục Phán đã lãnh đạo quân tiêu diệt toàn bộ sinh lực địch, Đồ Thư tử trận, cuộc chiến chống ngoại xâm nhà Tần giành được thắng lợi to lớn. Thắng lợi này cũng được ghi vào lịch sử như trận chiến chống lại ngoại xâm đầu tiên của nước ta. 

Sau khi quân nhà Tần đại bại dưới tay bộ lạc Bách Việt, uy tín và tiếng tăm của Thục Phán tăng mạnh trong quần chúng không chỉ bộ lạc Âu Việt mà còn cả Lạc Việt. Trong điều kiện này, Thục Phán đã thay vua Hùng lên làm vua, xưng vương, đặt là An Dương Vương.

Nguồn gốc nhà nước Âu Lạc như thế nào?

Trong Việt sử lược nói rằng “Hùng Vương là con Vua Hùng đánh đuổi mà lên thay” còn theo truyền thuyết thì cho rằng Hùng Vương đã khuyên Tản Viên nhường ngôi cho Thục Phán. Tuy vậy, vẫn phải nhấn mạnh rằng, cuộc thay thế trên, không phải là một cuộc tranh chấp quyền bính hay nội chiến mà trên cơ sở hợp nhất cư nhân, lãnh thổ, văn hóa giữa hai vùng đất đai Lạc Việt và Âu Việt với nhau. 

Do đó, có thể khẳng định rằng, Âu Lạc là nước phát triển mới, kế tục những nét tốt đẹp nhà nước Văn Lang và những đặc điểm của nhà nước Âu Việt cũ. Tuy chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn, tuy nhiên, Âu Lạc hình thành và sự trị vì trong vòng 30 năm của An Dương Vương chính là một trong những dấu mốc quan trọng trong lịch sử nước nhà. 

Nằm ở bờ Bắc sông Hoàng, dòng sông tiền sử nối hai hai nhánh sông Hồng và sông Cầu, Cổ Loa nơi đóng đô của Thục Vương thay vì Bạch Hạc, Phú Thọ của Vua Hùng mở ra thời kỳ phát triển mới cho nước Việt. Ngoài tiềm lực quân sự, cư dân đông đúc, kinh tế phát đạt...Âu Lạc chứng tỏ được sức mạnh của mình trước quân xâm lược.

Một trong những công trình lớn nhất đại biểu của đường lối quân sự, quốc phòng dưới thời An Dương Vương chính là “Thành ốc” hay “ Thành Cổ Loa”. Thành có chu vi 1650 mét, gồm 3 thành khép kín, cao khoảng 5 mét, rộng từ 6 đến 12 mét và chỉ mở cửa ở phía Nam. Kiến trúc quân sự này được xây dựng kiên cố và cho phép sự kết hợp giữa quân thủy và quân bộ. Theo truyền thuyết, thời An Dương Vương mới sai tướng Cao Lỗ cho xây thành, thanh cứ xây lại đổ, may thay, thần Kim Quy hiện lên bò đi bò lại chỗ linh địa, Thục Vương cho xây dựng thành theo dấu vết rùa vàng, từ đó thành không đổ nữa. Thành Cổ Loa Vững chắc, An Dương Vương có phát triển mạnh thêm đổi quân Thủy, đất Âu Lạc yên mọi bề. 

Quá trình xây dựng thành Ốc của An Dương Vương

3. An Dương Vương mắc bẫy quân đội nhà Triệu, mất nước và bài học cho hậu thế

Nhờ tài trí, khả năng lãnh đạo kiệt xuất của An Dương Vương và sự phát triển mạnh mẽ của nước Âu Lạc làm các triều đại xung quanh phải nể phục. Thế nhưng, tiềm lực này cũng đồng thời trở thành chiếc bánh ngon trước miệng lưỡi của thế lực cát cứ đóng tại đất Phương Bắc, nối tiếp nhà Tần tiếp tục tham vọng xâm chiếm lãnh thổ người Việt. 

Theo sử cũ có ghi chép lại rằng, năm 210 TCN Tần Thủy Hoàng băng hà đến năm 205 TCN, nhà Tần chính thức bị nhà Hán lật đổ. Trong bối cảnh Tần suy yếu và thời kỳ lộn xộn khi nhà Hán mới thành lập, Triệu Đà (vốn là người Hán), một chính quyền cát cứ ở vùng đất Phiên Ngung đã thống lĩnh thêm 2 quận khác là Quế Tâm và Quận Tượng để lập ra nhà nước Nam Việt sau đó, thực hiện âm mưu bành trướng lãnh thổ về phía Nam.

Năm 183 TCN, Quân Triệu nhiều lần cho quân tiến vào các vùng đất như Tiên Du, Vũ Ninh và sông Bình Giang của nước Âu Lạc nhưng đều bị các tướng nhà tài ba là Cao Lỗ và Nồi Hầu dưới trướng An Dương Vương cùng nhân dân Âu Lạc đánh cho bạt vía. Dưới thế Âu lạc thịnh, nghĩa quân đông, kế sách chinh phục Âu Lạc bằng vũ lực hoàn toàn sụp đổ buộc  Nam Việt Vương nảy ra ý tưởng cầu hòa và quyết định thay đổi thủ đoạn xâm lược.

 An Dương Vương mắc bẫy quân đội nhà Triệu, mất nước và bài học cho hậu thế. 

Theo truyền thuyết và nhiều tài liệu sử sách ghi lại, Triệu Đà cho con trai mình là Trọng Thủy sang cầu hôn con gái Mỵ Châu của An Dương Vương. Lợi dụng tục ở rể của người Việt bấy giờ, Trọng Thủy đã xâm nhập được vào thành Cổ Loa. Nắm được kế sách của địch, các tướng tài ra sức khuyên can An Dương Vương nhưng không được. Sau khi Cao Lỗ và Nồi Hầu về quê, Thục Vương lần lượt bị quân giặc dẫn dắt vào cạm bẫy. 

Từ thời điểm gian tế Trọng Thủy có mặt tài thành Cổ Loa, lấy cớ là con rể và phu quân Mỵ Châu, An Dương Vương tê liệt với tinh thần cảnh giác quân địch, nội bộ triều đình bất hòa. Nhưng họa lớn nhất chính là Trong Thủy lợi dụng sự chủ quan của Thục Vương và cả tin của Mị Châu đã “xem trộm và đánh tráo nỏ thần”. Trên thực tế là thực hiện đánh cắp kế hoạch quân sự để làm mất uy thế, suy yếu lực lượng trong nhà nước Âu Lạc. An Dương Vương vì chủ quan, nghe theo miệng lưỡi gian tế mà xa rời nhân dân, bạc đãi các tướng tài, cương trực đưa vận nước trước bờ vực thẳm. 

Chỉ chờ được có vậy Trọng Thủy cấp báo cho Nam Việt về thời cơ chín muồi, Năm 179 TCN, Triệu Đà cho quân xâm chiếm Âu Lạc, bất ngờ đánh úp Cổ Loa. An Dương Vương thất bại. Cơ đồ Âu Lạc bị chìm đắm trong biển máu. Huyền thoại được ghi chép, khi nước mất, An Dương Vương cùng con gái là Mỹ Châu chạy về hướng Đông.

An Dương Vương mắc bẫy

Khi ấy, Mỵ Châu tin lời Trọng Thủy xé áo lông ngỗng để chàng tìm thấy mình. Không ngờ, quân Triệu theo vết lông ngỗng để đuổi theo. Đến Biển Đông, thần Kim Quy hiện lên và chỉ đích danh Mỵ Châu là kẻ vì tin lời giặc mà mang lại hiểm họa. An Dương Vương tuốt Gươm giết chết con gái và nhảy xuống biển. Kỳ thực, Thục Vương bị dồn đến bước đường cùng và tử sát. Ghi lại tích này, nhà thơ Tố Hữu viết:

“ Tôi kể ngày xưa chuyện Mỵ Châu

Trái tim lầm lỡ để trên đầu

Nỏ thần vô ý trao tay giặc 

Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu”. 

Sau cái chết của An Dương Vương, Âu Lạc tan rã, nước ta bước vào thời gian bị phương Bắc đô hộ trong hơn 1000 năm, từ năm 179 TCN đến năm 938 nhờ công lao của Ngô Quyền phá tan quân nhà Nam Hán trên sông Bạch Đằng. 

Nhắc đến An Dương Vương, hậu thề đều nhắc đến cả công cao và tội lớn - Xây dựng nhà nước Âu Lạc và đưa nước vào thảm họa nghìn năm Bắc Thuộc. 

Công và tội của An Dương Vương

Tuy nhiên, khách quan mà nói, những đóng góp của Thục Vương cũng đáng được ghi nhận, nhất là tạo dựng được nền văn minh rực rỡ - văn minh sông Hồng và hình hài nhà nước của người Việt, Văn Lang Âu Lạc, tạo ra nền tảng bền vững cho sự phát triển sau này của đất nước Việt Nam qua các triều đại, tự khẳng định mình như một quốc gia riêng biệt, không bao giờ chịu khuất phục trước ý đồ đồng hóa của người Hán và dừng lại ý chí đấu tranh quật cường để vượt qua mọi hiểm nghèo trong thời kỳ đen tối nhất trong lịch sử bị phương Bắc chiếm đóng. 

Trên đây là toàn bộ những thông tin thú vị nhất xoay quanh, quanh An Dương Vương, vị vua thứ hai trong lịch sử Việt Nam cũng như công và tội của ông trong hành trình xây dựng và giữa nước. Mong rằng, những thông tin này sẽ thực sự hữu ích với tất cả các bạn. 

Tiểu sử Ngô Quyền

Bên cạnh An Dương Vương hãy cùng timviec365.vn tìm hiểu kỹ hơn về tiểu sử Ngô Quyền - người lãnh đạo trận Bạch Đằng lưng danh kim cổ chấm dứt hơn 1000 năm Bắc Thuộc nhé. 

Tiểu sử Ngô Quyền

Từ khóa liên quan

Chuyên mục

Bí quyết viết CV - Tâm sự Nghề nghiệp - Cẩm Nang Tìm Việc - Kỹ Năng Tuyển Dụng - Cẩm nang khởi nghiệp - Kinh nghiệm ứng tuyển việc làm - Kỹ năng ứng xử văn phòng - Quyền lợi người lao động - Bí quyết đào tạo nhân lực - Bí quyết lãnh đạo - Bí quyết làm việc hiệu quả - Bí quyết viết đơn xin nghỉ phép - Bí quyết viết thư xin thôi việc - Cách viết đơn xin việc - Bí quyết thành công trong công việc - Bí quyết tăng lương - Bí quyết tìm việc dành cho sinh viên - Kỹ năng đàm phán lương - Kỹ năng phỏng vấn - Kỹ năng quản trị doanh nghiệp - Kinh nghiệm tìm việc làm tại Hà Nội - Kinh nghiệm tìm việc làm tại Đà Nẵng - Mẹo viết hồ sơ xin việc - Mẹo viết thư xin việc - Chia sẻ kinh nghiệm ngành Kinh doanh - Bán hàng - Định hướng nghề nghiệp - Top việc làm hấp dẫn - Tư vấn nghề nghiệp lao động phổ thông - Tư vấn việc làm Hành chính văn phòng - Tư vấn việc làm ngành Báo chí - Tư vấn tìm việc làm thêm - Tư vấn việc làm ngành Bất động sản - Tư vấn việc làm ngành Công nghệ thông tin - Tư vấn việc làm ngành Du lịch - Tư vấn việc làm ngành Kế toán - Tư vấn việc làm ngành Kỹ thuật - Tư vấn việc làm ngành Sư phạm - Tư vấn việc làm ngành Luật - Tư vấn việc làm thẩm định - Tư vấn việc làm vị trí Content - Tư vấn việc làm ngành Nhà hàng - Khách sạn - Tư vấn việc làm quản lý - Kỹ năng văn phòng - Nghề truyền thống - Các vấn đề về lương - Tư vấn tìm việc làm thời vụ - Cách viết Sơ yếu lý lịch - Cách gửi hồ sơ xin việc - Biểu mẫu phục vụ công việc - Tin tức tổng hợp - Ý tưởng kinh doanh - Chia sẻ kinh nghiệm ngành Marketing - Kinh nghiệm tìm việc làm tại Bình Dương - Kinh nghiệm tìm việc làm tại Hồ Chí Minh - Mẹo viết Thư cảm ơn - Góc Công Sở - Câu chuyện nghề nghiệp - Hoạt động đoàn thể - Tư vấn việc làm Biên - Phiên dịch - Tư vấn việc làm Ngành Nhân Sự - Tư vấn việc làm Ngành Xuất Nhập Khẩu - Logistics - Tư vấn việc làm Ngành Tài Chính - Ngân Hàng - Tư vấn việc làm Ngành Xây Dựng - Tư vấn việc làm Ngành Thiết kế - Mỹ thuật - Tư vấn việc làm Ngành Vận tải - Lái xe - Quản trị nhân lực - Quản trị sản xuất - Cẩm nang kinh doanh - Tư vấn việc làm Ngành Thiết kế - Nội thất - Mô tả công việc ngành Kinh doanh - Mô tả công việc ngành Bán hàng - Mô tả công việc Tư vấn - Chăm sóc khách hàng - Mô tả công việc ngành Tài chính - Ngân hàng - Mô tả công việc ngành Kế toán - Kiểm toán - Mô tả công việc ngành Marketing - PR - Mô tả công việc ngành Nhân sự - Mô tả công việc ngành IT - Công nghệ thông tin - Mô tả công việc ngành Sản xuất - Mô tả công việc ngành Giao nhận - Vận tải - Mô tả công việc Kho vận - Vật tư - Mô tả công việc ngành Xuất nhập khẩu – Logistics - Mô tả công việc ngành Du lịch - Nhà hàng - Khách sạn - Mô tả công việc ngành Hàng không - Mô tả công việc ngành Xây dựng - Mô tả công việc ngành Y tế - Dược - Mô tả công việc Lao động phổ thông - Mô tả công việc ngành Kỹ thuật - Mô tả công việc Nhà nghiên cứu - Mô tả công việc ngành Cơ khí - Chế tạo - Mô tả công việc bộ phận Quản lý hành chính - Mô tả công việc Biên - Phiên dịch - Mô tả công việc ngành Thiết kế - Mô tả công việc ngành Báo chí - Truyền hình - Mô tả công việc ngành Nghệ thuật - Điện ảnh - Mô tả công việc ngành Spa – Làm đẹp – Thể lực - Mô tả công việc ngành Giáo dục - Đào tạo - Mô tả công việc Thực tập sinh - Intern - Mô tả công việc ngành Freelancer - Mô tả công việc Công chức - Viên chức - Mô tả công việc ngành Luật - Pháp lý - Tư vấn việc làm Chăm Sóc Khách Hàng - Tư vấn việc làm Vật Tư - Kho Vận - Hồ sơ doanh nhân - Việc làm theo phường - Danh sách các hoàng đế nổi tiếng - Tài liệu gia sư - Vĩ Nhân Thời Xưa - Chấm Công -