Tác giả: Timviec365.vn
Lần cập nhật gần nhất: 12/12/2025
Nhắc đến "nghề đa cấp", phản ứng đầu tiên của đa số người Việt thường là e dè, thậm chí là kỳ thị vì hai chữ "lừa đảo". Tuy nhiên, thực hư câu chuyện này ra sao? Liệu có phải công ty đa cấp nào cũng xấu? Bài viết dưới đây của Timviec365.vn sẽ giúp bạn bóc tách sự thật và trang bị kỹ năng nhận diện những cái bẫy tuyển dụng tinh vi.
Trước khi phán xét, chúng ta cần hiểu đúng về định nghĩa. Kinh doanh đa cấp (tên tiếng Anh là Multi-Level Marketing - MLM) thực chất là một hình thức bán hàng trực tiếp.
Trong mô hình này, hàng hóa được lưu thông từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng thông qua mạng lưới các nhà phân phối (chính là những người tham gia mạng lưới). Người làm nghề đa cấp chân chính sẽ nhận được hoa hồng từ hai nguồn:
- Tiền thưởng từ việc trực tiếp bán sản phẩm.
- Tiền thưởng từ doanh số của những người do họ giới thiệu vào mạng lưới.
Tại Việt Nam, kinh doanh đa cấp là một ngành nghề kinh doanh hợp pháp, được pháp luật thừa nhận và quản lý chặt chẽ bởi Bộ Công Thương (theo Nghị định 40/2018/NĐ-CP).
Lưu ý: Mục tiêu cuối cùng của đa cấp chân chính là tiêu thụ sản phẩm chất lượng đến tay người dùng, không phải là "tuyển người".
Nếu bản chất mô hình là tốt, tại sao nhắc đến đa cấp là người ta nghĩ ngay đến lừa đảo? Nguyên nhân nằm ở sự biến tướng.
Lợi dụng lòng tham và sự thiếu hiểu biết của nhiều người (đặc biệt là sinh viên mới ra trường, người nội trợ, người thất nghiệp), các đối tượng xấu đã biến tấu mô hình MLM thành Mô hình tháp ảo (Pyramid Scheme) hay còn gọi là Ponzi.
Đặc điểm của mô hình lừa đảo này là:
- Không chú trọng bán hàng, chỉ chú trọng tuyển dụng.
- Lấy tiền của người vào sau trả cho người vào trước.
- Khi không còn tuyển được người mới, hệ thống sẽ sụp đổ, các "chủ chóp" ôm tiền bỏ trốn.
Sự biến tướng này đã để lại nhiều hệ lụy đau lòng, khiến nhiều gia đình tan nát, nợ nần chồng chất, từ đó tạo nên vết nhơ khó rửa cho cụm từ "nghề đa cấp".
Để bảo vệ bản thân khi tìm việc làm, bạn cần nắm vững 5 dấu hiệu "đỏ" tố cáo một tổ chức đa cấp lừa đảo dưới đây:
Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất. Theo luật pháp Việt Nam, công ty đa cấp không được phép yêu cầu người tham gia phải đặt cọc, đóng phí gia nhập hoặc bắt buộc mua một lượng hàng hóa để được ký hợp đồng. Nếu nhà tuyển dụng yêu cầu bạn đóng vài triệu đồng để "mua đồng phục", "làm thẻ thành viên" hay "giữ chỗ", hãy cảnh giác cao độ.
"Không cần kinh nghiệm, chỉ cần ngồi nhà, thu nhập 10-20 triệu/tháng", "Làm giàu không khó", "Về hưu sớm ở tuổi 25"... Nếu bạn nghe những lời đường mật về việc kiếm tiền dễ dàng mà không cần bỏ công sức lao động, 99% đó là bẫy. Trong kinh doanh chân chính, thu nhập luôn tỷ lệ thuận với công sức và giá trị bạn tạo ra.
Hãy quan sát xem buổi hội thảo hoặc người hướng dẫn có nói nhiều về tính năng sản phẩm không, hay chỉ thao thao bất tuyệt về sơ đồ trả thưởng và việc lôi kéo người thân, bạn bè tham gia? Nếu mô hình chỉ sống nhờ phí tham gia của người mới mà không có hoạt động bán lẻ thực tế, đó là mô hình tháp ảo.
Sản phẩm của các công ty đa cấp lừa đảo thường là những món hàng không rõ nguồn gốc, "thần thánh hóa" công dụng (chữa bách bệnh) nhưng giá bán lại cao gấp hàng chục lần giá trị thực. Đây chỉ là bình phong để họ huy động vốn trái phép.
Họ thường sử dụng chiến thuật tâm lý đám đông, âm nhạc sôi động, hò reo để khiến bạn hưng phấn và xuống tiền ngay tại chỗ. Họ sẽ tìm cách ngăn cản bạn gọi điện hỏi ý kiến gia đình hoặc tra cứu thông tin trên mạng.
Các hình thức bán hàng đa cấp bất chính đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín của những doanh nghiệp kinh doanh đa cấp chân chính khác. Tiếng xấu của những doanh nghiệp kinh doanh đa cấp chân chính ngày càng tăng do ngày càng nhiều người bị dụ dỗ, lừa đảo trở thành nạn nhân của kinh doanh đa cấp bất chính.
Chính điều trên mà tại Việt Nam, các doanh nghiệp kinh doanh đa cấp chân chính ngày càng khó kinh doanh trong việc tạo niềm tin với khách hàng. Tâm lý nghi ngờ, dè chừng của khách hàng khiến sản phẩm của doanh nghiệp bị ứ đọng, doanh thu sụt giảm ngày càng nhanh chóng. Không những vậy, hành vi bất chính của những doanh nghiệp này còn làm cho môi trường cạnh tranh trở nên không lành mạnh, trong khi doanh nghiệp kinh doanh chân chính tạo dựng thương hiệu của mình thông qua việc không ngừng tiếp thị rộng rãi và nâng cao chất lượng sản phẩm thì doanh nghiệp bất chính lại phá hủy thành quả đó, không những vậy, còn tạo tiếng xấu, gây những nhầm lẫn hiểu sai về phương thức kinh doanh chân chính này.
Tính tiêu cực của hành vi kinh doanh đa cấp bất chính này có ảnh hưởng trực tiếp nặng nề nhất đến người tham gia về tài chính khi phải mất một khoản tiền lớn để có thể trở thành thành viên của mạng lưới. một trong những đối tượng dễ bị lừa nhất chính là những người nông dân chân chính, suốt năm làm lụng vất vả, có hi vọng đổi đời đi tin lời xu nịnh, hướng hẹn mà mất đi một khoản tiền có thể bằng cả gia tài họ đang có.
Với người tiêu dùng bị ảnh hưởng trực tiếp bởi chất lượng sản phẩm khi mà mục đích của hành vi kinh doanh bất chính là tập trung thu hút người tham gia mà không quan tâm tới chất lượng sản phẩm. Dẫn tới việc kinh doanh nhiều sản phẩm giả, chi phí ít mà lại đem lại doanh thu ngất trời cho doanh nghiệp.
Bất kể việc kinh doanh bất chính nào xuất hiện thì xã hội đều bị dính hậu quả của nó. Với hành vi kinh doanh đa cấp bất chính sẽ khiến các mối quan hệ tốt đẹp trong xã hội bị phá vỡ. Kinh doanh đa cấp bất chính, việc thu hút người tham gia bằng cách tiếp cận nhanh nhất chính từ người nhà, bạn bè, người quen để lôi kéo khiến mọi người không thèm nhìn mặt nhau.
Bên cạnh đó, việc kinh doanh đa cấp bất chính còn khiến xã hội chịu nhiều mất mát về tài chính, tỷ lệ người nghèo tăng lên do bị lừa dối chiếm đoạt tài sản. Văn hóa – kinh tế xã hội suy giảm ảnh hưởng nghiêm trọng đến dân sinh, trình độ phát triển của nước ta.
Như vậy, nghề đa cấp và cái danh “ lừa đảo ” này sẽ còn tồn tại mãi nếu như con người cứ ích kỷ vụ lợi cho riêng mình. Để xóa đi điều tiếng và thực trạng ấy cần sự nỗ lực rất nhiều của từng thành viên trong cộng đồng, cả nhân viên cùng khách hàng. Ngăn ngừa và xử lý kịp thời hành vi bất chính để bảo vệ quyền lợi cho mọi đối tượng phải chịu ảnh hưởng tiêu cực.
>>> Xem thêm:
- Những việc làm lương cao tại Hà Nội mới nhất.
- Những công việc phù hợp trở thành nghề tay trái
Để tránh sa vào bẫy của những kẻ lừa đảo đội lốt tuyển dụng, người tìm việc cần tỉnh táo và trang bị kiến thức:
- Tra cứu pháp lý: Trước khi tham gia, hãy kiểm tra xem công ty đó có tên trong Danh sách doanh nghiệp bán hàng đa cấp được cấp phép trên trang web của Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (Bộ Công Thương) hay không.
- Tìm việc trên nền tảng uy tín: Hãy sử dụng các website tuyển dụng đã được xác thực như Timviec365.vn. Tại đây, các tin đăng tuyển dụng đều được kiểm duyệt chặt chẽ, giúp bạn tiếp cận với hàng ngàn cơ hội việc làm chính thống.
Bạn có thể tham khảo ngay các vị trí hấp dẫn sau:
- Việc làm Nhân viên kinh doanh TPHCM
- Việc làm thêm cho sinh viên
Nghề đa cấp bản chất không xấu, nhưng "cái danh lừa đảo" gắn liền với nó là lời cảnh tỉnh cho tất cả chúng ta. Hãy là người tìm việc thông thái, biết phân biệt thật - giả để bảo vệ túi tiền và uy tín của chính mình. Nếu bạn đang tìm kiếm một công việc kinh doanh chân chính, bền vững, hãy để Timviec365.vn đồng hành cùng bạn trên con đường sự nghiệp.
BÌNH LUẬN
Thích
18/09/2025
11/07/2025
10/07/2025
Timviec365.vn
02/07/2025
Công ty TNHH MTV JOB365
Nơi cấp: Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hưng Yên
Địa chỉ: Thị Trung - Như Quỳnh - Hưng Yên
Hotline: 0979.524.615
Email: timviec365.vn@gmail.com
Sản phẩm được tách ra từ Công ty Cổ Phần thanh toán Hưng Hà – điện thoại 0982.079.209 để phát triển chuyên sâu về lĩnh vực tuyển dụng việc làm (chủ tịch hội đồng quản trị công ty mẹ - ông Trương Văn Trắc)
App CV365
App JobChat365
Trải nghiệm ngay JobChat365 – Nhắn tin nhanh, gọi miễn phí!
© 2017 - 2026 Công ty TNHH MTV Job 365. All rights reserved.
